Begin jaren tachtig werd pakhuis Het Veem omgevormd tot een collectieve plek voor kleinschalige bedrijven en kunstwerkplaatsen. Pianowerkplaats Toets Des Tijds begon haar activiteiten in dit gebouw. Het werk varieerde van het bouwen van kopieën van historische piano’s, tot onderhoud van de instrumenten, technische studies en het voorbereiden van piano’s voor privégebruik of concertuitvoeringen. Vanaf 1990 was hoofdrestaurator Jan van der Sangen permanent verbonden aan de pianowerkplaats van Rien Hasselaar (†), destijds beschouwd als de ‘Nestor’ van de restauratieprofessionals in Amsterdam. Hij was gespecialiseerd in vroege fortepiano’s, Weense vleugels en vroege tafelpiano’s uit de periode 1795 – 1850, terwijl de focus in de werkplaats van Toets Des Tijds lag op piano’s die na die periode tot aan moderne tijden werden gebouwd. In die jaren van samenwerking en uitwisseling tussen de twee werkplaatsen werd het initiatief genomen om kopieën te bouwen van twee historische instrumenten, die met succes werden gerealiseerd: het eerste instrument was een kopie van een origineel eikenhouten instrument, gebouwd in Fulda, Duitsland (waarschijnlijk door een leerling van Walter, een beroemde fortepianobouwer), en bekend bij componisten zoals Mozart in die tijd (1790 – 1795). Dit eerste Toets Des Tijds-instrument werd kort na voltooiing verkocht aan de ‘Academía de Música Antigua’ in Mexico-Stad.
Het tweede instrument was een exacte kopie van een Weense fortepiano vleugel, oorspronkelijk gebouwd tussen 1816 en 1825 door Joseph Böhm en zeker bekend bij componisten zoals Beethoven. De Böhm bevindt zich nog steeds in onze werkplaats en wordt regelmatig gebruikt voor concerten. Beide projecten werden gerealiseerd in Toets Des Tijds tussen 1990 en 2000. De diversiteit en vaardigheid van meubelmakers en metaalbewerkers in gebouw Het Veem leverden belangrijke bijdragen aan beide instrumenten.
Van 2006 tot heden is de werkplaats Toets Des Tijds het centrum geweest van een jaarlijkse concertserie; uitvoeringen van klassieke en moderne muziek in de centrale hal van Het Veem, pal voor de deuren van de werkplaats. Ook de andere drie vleugelpiano’s: twee Broadwoods en een Ibach, zijn vaak gebruikt voor deze concertseries.
De instrumenten van het Toets Des Tijds atelier.
De Weense vleugel Joseph Böhm (kopie TDT 2000)
Toen in 1995 de restauratie van de originele Böhm in volle gang was, konden parallel daaraan de nodige metingen, tekeningen en bouwplannen gemaakt worden om een unieke kopie van dit historische instrument te maken. De eveneens in het Veem werkende meubelmaker Antonio Romeu vervaardigde vervolgens de constructie en de kast van deze vleugel, terwijl restaurateur Jan van der Sangen zich ontfermde over het klaviermechaniek, de besnaring en de zangbodem. Sindsdien is het instrument voor veel van de concerten in de TDT-series gebruikt.
De IBACH vleugel werd verworven en gerestaureerd in 2004. Bouwjaar van deze moderne vleugel is 1905. Dit type vleugel is vrij zeldzaam door de speciale constructie van de zogenaamde ‘dubbele resonantiebodem’, die de bouwers toen bij een beperkt aantal van hun vleugels toepasten..
De Broadwood 1873 is een van de vroegste restauraties van het atelier. Dit type Engelse vleugel werd door Broadwood speciaal gebouwd om te functioneren in tropische klimaatzones. Zo is de kast geheel van massief mahonie (in tegenstelling tot de gebruikelijke fineermaterialen) en zijn alle kwetsbare latten en zangbodemgedeeltes met messing schroeven extra geborgd.
De Broadwood 1848 verkeert momenteel weliswaar in onbruikbare staat wegens een kapot stemblok, maar is historisch wel van belang doordat het instrument – af te leiden uit de serienummering van Broadwood – slechts een paar nummers lager is dan de bekende vleugel van hetzelfde type die de familie Broadwood aan Chopin ter beschikking stelde tijdens zijn laatste concertreis in Engeland.
Wilt u Jan van der Sangen bereiken? Vul dan het onderstaande formulier in:
Toets des Tijds 